Overslaan en naar de inhoud gaan
S-blog Een blog van Nationaal
Een blog van De Voorzorg

“Heel wat Belgen hebben een NAH, maar weten het niet”

Een NAH of niet-aangeboren hersenletsel: naar schatting hebben ruim 300 000 Belgen het. Maar wat is het precies? Wat zijn de oorzaken? En vooral: wat kan je eraan doen? Op consultatie bij prof. dr. Christophe Lafosse.
Gezond 11.11.2019
Naar schatting hebben ruim 300 000 Belgen een NAH of niet-aangeboren hersenletsel.

Wat is een NAH?

“NAH is een containerbegrip voor hersenletsels die niet rond of vanwege de geboorte ontstaan. In België zijn er jaarlijks duizenden mensen die een hersenletsel oplopen”, start prof. dr. Christophe Lafosse van het Revalidatieziekenhuis RevArte. “Dat kan 101 oorzaken hebben. Door een verkeers- of werkongeval bijvoorbeeld. Maar ook door een bloedklonter in de hersenen, multiple sclerose, een gezwel, zuurstoftekort door hartfalen, alcohol- of drugsgebruik, enzovoort.”

Als de oorzaken zo divers zijn, waarom worden die aandoeningen onder 1 noemer gestopt?

“Een NAH is geen aandoening ‘op zich’, zoals griep of suikerziekte. Er bestaat ook geen universele diagnose of behandeling voor een NAH. De gemeenschappelijke term wordt gebruikt omdat een NAH - ongeacht de oorzaak - een invloed heeft op diverse functioneringsgebieden: motoriek, communicatie, leerprocessen, emoties en gedrag. Al die verschijnselen hebben een invloed op je privéleven, werk, vrije tijd en toekomstperspectief”, legt prof. dr. Lafosse uit.

“Mensen met een NAH ervaren hun leven vaak in 2 delen: een leven vóór en een leven na het hersenletsel. Hierin verschillen ze van mensen met een aangeboren hersenletsel. Mensen met een NAH krijgen te maken met verwerkingsproblematiek en moeten hun leven opnieuw en anders vormgeven. Om die gezamenlijke problematiek aan te duiden en de maatschappelijke erkenning ervoor te verhogen, worden al die verschillende aandoeningen benoemd onder 1 noemer: NAH.”

Veel mensen blijven beperkingen ervaren als gevolg van het hersenletsel.

Wat zijn dan specifieke gevolgen van een NAH?

“Veel mensen blijven beperkingen ervaren als gevolg van het hersenletsel. Daarom is het een chronische aandoening”, vervolgt hij. “Een NAH heeft zowel zichtbare gevolgen als niet of minder zichtbare gevolgen.”

Zichtbare symptomen zijn bijvoorbeeld:

  • moeite om te bewegen
  • spraakproblemen
  • slikproblemen
  •  …

Niet of minder zichtbare symptomen zijn bijvoorbeeld:

  • geheugen- of aandachtsstoornissen
  • snel geïrriteerd zijn en controleverlies
  • weinig initiatief vertonen of juist hyperactief zijn
  • niet leren uit ervaringen, ook niet uit slechte ervaringen
  • moeilijkheden met plannen en uitvoeren van taken
  • traagheid in denken
  • moeite om gesprekken te volgen
  •  ...

“Het komt ook voor dat de patiënt en de omgeving zich niet bewust zijn van bepaalde symptomen, zoals concentratieproblemen. Of het kan bijvoorbeeld zijn dat de omgeving héél duidelijke gedragsproblemen merkt bij de patiënt, maar dat de patiënt dat ziekte-inzicht niet heeft. Zelf vindt hij of zij dat het allemaal meevalt. Dat kan erg moeilijk zijn voor de omgeving. Het is heel belangrijk om als arts en zorgverlener te luisteren naar de omgeving om voldoende inzicht te krijgen in het ziektebeeld.”

“Mensen met een NAH ervaren hun leven vaak in 2 delen: een leven vóór en een leven na het hersenletsel.”

Daardoor worden er wellicht ook veel diagnoses gemist?

“Dat klopt. Mensen kunnen bijvoorbeeld een hersenletsel oplopen door een ongeval, zonder dat het letsel herkend en erkend wordt. Jaren later kan dat leiden tot concentratieproblemen, maar dan wordt de link met het ongeval niet meer gelegd”, vervolgt prof. dr. Christophe Lafosse.

“Er lopen dus heel wat Belgen rond met een NAH dat nog helemaal niet gediagnosticeerd is. Dat is een grote blinde vlek. Daarbovenop komt dat hersenschade zich niet altijd laat zien op de medische beeldvorming (hersenscan, MRI …).”

“Een bijkomende uitdaging is dat het zorgcircuit erg gericht is op de zichtbare symptomen. Want die kan je duidelijk analyseren en objectief vaststellen. Dat heeft gevolgen voor de manier waarop bijvoorbeeld de graad van invaliditeit wordt bepaald. En dat heeft dan weer gevolgen voor erkenningen en tegemoetkomingen. Mensen met een NAH en hun familie krijgen hierdoor vaak moeizaam toegang tot aangepaste zorg, zowel met betrekking tot revalidatie, wonen als dagbesteding. Daardoor voelen veel mensen met een NAH en hun directe omgeving zich in de steek gelaten.”

Wat met de behandeling?

“Iemand die een hersenletsel oploopt, komt meestal in het ziekenhuis terecht. Afhankelijk van de ernst volgt een revalidatie in een revalidatieziekenhuis of -centrum, een andere voorziening of thuis. Soms lijken de gevolgen in 1ste instantie mee te vallen, maar blijkt later dat er toch veel problemen ontstaan. Vaak is het een lange weg om te leren omgaan met de gevolgen van het hersenletsel en een nieuw perspectief te vinden. Soms is er blijvende ondersteuning nodig.”

Afhankelijk van de ernst volgt een revalidatie in een revalidatieziekenhuis of -centrum

Een NAH: kan je dat op een of andere manier voorkomen?

“Goed voor je hoofd zorgen om te beginnen. Draag een helm als je fietst, je huis renoveert, gaat klimmen …”, somt prof. dr. Lafosse op. “Voor de rest: let op je levensstijl. Je hele bloedvatenstelsel staat in verbinding met je hersenen. Alle aandoeningen die te maken hebben met je bloedvatenstelsel hebben ook invloed op je hersenen. Door niet te roken, op je voeding te letten, regelmatig te bewegen … draag je indirect goed zorg voor je hersenen.”

>> Wat betekent het om een NAH te hebben? Of om er als naaste mee om te gaan? Lees het verhaal van Kristel en Isabelle over hoe NAH hun leven op z’n kop zette.

Home
Welkom op de S-blog
Welkom!
Kies jouw regio zodat je altijd verhalen te zien krijgt die voor jou relevant zijn.