Overslaan en naar de inhoud gaan
S-blog Een blog van Nationaal
Een blog van De Voorzorg

Helpt positief denken tegen pijn?

Pijn hebben en positief denken: het lijkt als water met vuur verzoenen. Maar hoe je met pijn omgaat, kan wel degelijk een invloed hebben op hoe je je voelt. Ook al vermindert de pijn niet per se. Professor Madelon Peters voerde er enkele jaren onderzoek naar.
Gezond 23.09.2019
Hoe je met pijn omgaat, kan wel degelijk een rol spelen in je welbevinden.

Hoe kan je positief denken terwijl je pijn hebt?

“Dat is inderdaad niet evident. Pijn kan soms allesoverheersend zijn en al je aandacht opeisen. Positieve psychologie is een stroming binnen de psychologie die de nadruk legt op mogelijkheden in plaats van op onmogelijkheden. Dat kan helpen”, vertelt Madelon Peters, hoogleraar experimentele gezondheidspsychologie aan de Universiteit Maastricht.

“Hoe? Door je bewuster te maken dat er naast pijn allerlei dingen zijn die je een goed gevoel kunnen geven. Om je aandacht voor de pijn te verleggen: van ‘ik heb pijn’ naar bijvoorbeeld ‘zulke mooie bloemen in de tuin’, ‘fijn dat de buur me even helpt met die klus’, ‘leuk dat ik vandaag van de zon kan genieten’ … Dat kan met heel simpele zaken, waardoor je stapsgewijs een andere mindset krijgt. Ook al is de pijn er nog altijd.”

Wees niet meer hard voor jezelf, je hebt pijn, maar je kan daar zelf niets aan doen.

Hoe kan je dat concreet leren?

“Sommige mensen met pijn staan van nature positiever in het leven dan anderen. Ze zijn minder vatbaar voor het negatieve in hun leven. Deze optimistische levenshouding is een persoonlijkheidskenmerk dat je niet zomaar kopieert. We vroegen ons daarom af of we positief denken kunnen bevorderen bij mensen met chronische pijn. Enkele jaren geleden stelde ons onderzoeksteam een online pakket met oefeningen samen. Die hebben we gedurende enkele weken getest op meer dan 100 mensen met chronische pijn”, legt Madelon Peters uit.

“Het pakket omvatte onder meer oefeningen om zelfcompassie te stimuleren. Anders gezegd: om niet meer hard voor jezelf te zijn. Gedachten als ‘ik kan niets meer en ik ben alleen maar tot last’ omvormen tot gedachten als ‘ik heb die pijn, ik kan daar zelf niets aan doen, dus moet ik mezelf daar niet voor veroordelen’.”

“Een andere oefening: een week lang elke avond terugblikken op de voorbije dag. Dat deden de deelnemers door 3 fijne ervaringen neer te pennen en er even bij stil te staan. Samen met een reeks andere opdrachten probeerden we de deelnemers stapje na stapje bewuster te leren worden van een leven naast de pijn.”

“Positief denken? Dat kan je leren.”

Helpen de oefeningen enkel om de aandacht te verleggen, of kunnen ze ook effectief de pijn verminderen?

“Ze verlichten vooral het algemene functioneren en het leven naast de pijn. Mensen gaven na de studie aan dat de pijn minder hun dagelijkse functioneren verstoorde, dat ze ondernemender werden en dat hun negatieve gevoelens verminderden”, vervolgt de professor.

“Uit ons onderzoek bleek niet dat de pijn verminderde; die bleef op hetzelfde niveau. Positieve psychologie is geen mirakel- of snelle oplossing: de pijn zal niet plots verdwijnen als je maar voldoende positief bent. Na verloop van tijd kan het je wél helpen om pijn een andere plaats te geven in je leven en er beter mee om te gaan. Belangrijk is dat de motivatie er is en dat je bereid bent om inspanningen te doen.”

Helpt positieve psychologie om neveneffecten van chronische pijn, zoals depressieve gevoelens of angst, te counteren?

“Ja, in onze studie had een groot percentage van mensen met pijnklachten ook een lichte tot matige depressie. Na de studie halveerde die groep en werden er veel minder gevoelens van depressie en angsten gerapporteerd. Positieve psychologie kan niet alleen helpen bij pijn, maar ook bijvoorbeeld bij rouwverwerking, een scheiding, als je je niet lekker in je vel voelt …”, vertelt Madelon Peters. Zij schreef hierover samen met Elke Smeets een boek: ‘Geluk & Optimisme’.

Positieve psychologie helpt om depressieve gevoelens of angst te counteren.

Werkt positieve psychologie enkel voor mensen met chronische pijn? Of kan het ook acuut helpen als je een pols breekt of je hoofd stoot?

“Positief denken helpt ook om met acute pijn om te gaan. In een experiment lieten we gezonde vrijwilligers hun hand 5 minuten onderdompelen in water. Voor de helft van de deelnemers had het water een aangename temperatuur, de andere helft kreeg ijswater. Vervolgens kregen beide groepen een geheugentaak. Deelnemers die het pijnlijke ijswater hadden gekregen, presteerden beduidend minder dan de deelnemers die geen pijn hadden ervaren”, vervolgt de prof.

“Maar als we de deelnemers voorafgaand aan de ‘ijswatertaak’ lieten nadenken en schrijven over een zo positief mogelijke persoonlijke toekomst, zagen we dat de pijn geen invloed had op de score op de geheugentaak. De deelnemers presteerden even goed als deelnemers zonder pijn. De positieve gedachten hielpen hen dus om weerstand te bieden aan de negatieve gevolgen van pijn.”

Volgens Madelon Peters kan je positief denken ook aanleren en toepassen zonder dat je lichamelijke of psychologische klachten hebt. “Het kan je op die manier ook een stukje weerbaarder maken.”

Chronische aandoening of fysieke handicap
Leef jij met een chronische aandoening of fysieke handicap? En heb je het soms lastig om dit te accepteren? Onze doe-het-zelfmodule geeft je alvast een steuntje in de rug.
Ga naar de module
Home
Welkom op de S-blog
Welkom!
Kies jouw regio zodat je altijd verhalen te zien krijgt die voor jou relevant zijn.