Overslaan en naar de inhoud gaan
S-blog Een blog van Nationaal
Een blog van De Voorzorg
Burgerschap op kindermaat: het hart én de tong op de juiste plaats
Het GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap zet sinds enkele jaren stevig in op ‘actief burgerschap’. Zowel in het klaslokaal als buiten de schoolpoort. Geen kauwgom op de grond gooien en je stoel afstaan voor die mevrouw op krukken ... Of gaat het om meer dan dat? Op de koffie bij Raymonda Verdyck, topvrouw van het GO!, en leerkracht Ann Smedts.
Samen 10.12.2018
Het leerlingenparlement: actief burgerschap op kindermaat

“Actief Burgerschap? Wij zien het als een reeks vaardigheden die we jonge mensen willen meegeven”, start Raymonda Verdyck. “Met die vaardigheden geloven we dat jonge mensen meer impact hebben op een betere samenleving:

  • participeren in de gemeenschap
  • een kritische bril durven opzetten
  • je rechten én plichten kennen en ernaar handelen
  • op een harmonieuze manier met elkaar omgaan
  • opkomen voor je medeburgers
  • je eigen mening op een respectvolle manier uiten
  • jezelf kunnen zijn met respect voor de eigenheid van anderen, zonder onderscheid van ras, geslacht, geaardheid, taal, levensbeschouwing of geloof, politieke overtuiging …”

Verscheidenheid en verbinding

“Superdiversiteit is vandaag in alle scholen doorgedrongen”, vervolgt Raymonda Verdyck. “Met het GO! willen we met beide voeten in de samenleving staan. We zien de school als een positieve oefenplek om te leren samenleven met die grote verscheidenheid aan culturen en achtergronden. Een plek om verbinding te creëren en respectvol met elkaar te leren omgaan. Om zo bij te dragen aan een betere samenleving. Onderwijs is meer dan jonge mensen volgieten met kennis. Het gaat om een totale ontplooiing als mens.”

Het leerlingenparlement: actief burgerschap op kindermaat

Ruimte voor debat

“Actief burgerschap integreren we over de vakken heen. Respectvol met elkaar omgaan kan je bijvoorbeeld evengoed toepassen binnen een les geschiedenis, tijdens de turnles of op de speelplaats. Daarnaast is er een apart, volwaardig vak over actief burgerschap. In dit lesuur is er nadrukkelijk tijd om te werken aan vaardigheden, attitudes ...”, vervolgt Raymonda Verdyck.

“Het afzonderlijke lesmoment geeft de ruimte om dieper in debat te gaan, waar in de andere vakken soms minder tijd voor is. Ten slotte maken we actief burgerschap ook deel van de hele schoolcultuur. Leerlingenparticipatie (bijvoorbeeld leerlingen die samenwerken rond het onderwerp: ‘hoe krijgen we meer kinderen op de fiets naar school?’) is daar een aspect van.”

Lievelingsvak

Tieners van pakweg 13 en 14 jaar? Dan denk je aan ledematen die plots niet meer bij een lichaam lijken te passen. Je eigen identiteit zoeken. Of misschien al eens met een knalrood hoofd vragen of die knappe meid/gast naar de cinema met je wil. Hoeveel kilometer zit ‘actief burgerschap’ dan niet van hun leefwereld verwijderd?

“Je zou aangenaam verrast zijn”, glimlacht Ann Smedts (40), leerkracht Socio-Culturele Activiteiten, zeg maar actief burgerschap, in BA Pitzemburg Mechelen. “Voor heel wat leerlingen is het zelfs hun lievelingsvak. De ontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties vormen de rode draad in het vak. Die handelen onder andere om klimaat, schoon water, kwaliteitsonderwijs, enzovoort.”

Van soep tot thaiboksen

“Zo werkten we bijvoorbeeld al rond armoede. Het resultaat was dat die jonge gasten en meiden helemaal zelf een speelnamiddag voor kansarme kinderen organiseerden en de ouders uitnodigden, een kledij-inzamelactie hielden, soep maakten voor een volkskeuken, ons schoolbestuur interviewde over hoe we op school beter kunnen omgaan met kansarmoede, enzovoort”, vervolgt Ann, die zelf 4 kinderen heeft.

“Een ander voorbeeld? Een klas werkt nu rond gendergelijkheid. Zo hebben we bijvoorbeeld een meisje dat een workshop thaiboksen zal geven. We trokken onlangs ook met de groep naar een woonzorgcentrum om er te gaan praten: waarom zaten jongens en meisjes vroeger apart op school? Waren er andere regels voor jongens en meisjes? … Zulke gesprekken en ervaringen blijven beter ‘plakken’ dan een hoofstukje over gendergelijkheid in een cursus.”

Ann Smedts is leerkracht Socio-Culturele Activiteiten, actief burgerschap.

Punten? Nee, bedankt

“Ze krijgen heel veel vrijheid, maar tegelijk ook veel verantwoordelijkheid. De leerlingen moeten elkaars talenten ontdekken en aanvullen. De ene is bijvoorbeeld goed in een tentoonstelling opbouwen of posters maken, de andere in contacten leggen en bruggen bouwen. Maar allemaal moeten ze ook uit hun eigen comfortzone treden. Actief burgerschap is geen theorie op papier.”

“Hoe ik je leerlingen daarop beoordeel? Punten vind ik ondergeschikt aan de ervaringen die ze in hun rugzak kunnen steken. Elke leerling krijgt een feedbackrapport. Daarop mogen ze ook hun eigen feedback aanvullen. En ik vraag ook altijd feedback van de ouders. Als je dan van een mama of papa hoort dat hun kind ‘gegroeid’ is: daar doe je het voor!”

Actief burgerschap tijdens de Warmste Week van Studio Brussel
Home
Welkom op de S-blog
Welkom!
Kies jouw regio zodat je altijd verhalen te zien krijgt die voor jou relevant zijn.