Overslaan en naar de inhoud gaan
S-blog Een blog van Nationaal
Een blog van De Voorzorg

Meditatie, een alternatief voor een pilletje?

Meditatie: iedereen kan het en iedereen kan er zijn voordeel uit halen. Dat zegt prof. dr. Steven Laureys die er een boek over schreef: het no-nonsense meditatieboek. Lees snel verder en maak kans op 1 van de 3 gratis exemplaren.
Gezond 01.10.2019
Meditatie: iedereen kan het en iedereen kan er zijn voordeel uit halen.

Waarom een ‘no-nonsense meditatieboek’, en geen ‘meditatieboek’ tout court?

“Enerzijds lijkt er veel aandacht te zijn voor meditatie, zowel in de media als in de maatschappij”, stipt prof. dr. Steven Laureys aan. “Maar daarnaast en zeker in de gezondheidszorg en op school wordt meditatie niet structureel voorgesteld. Tijdens mijn opleiding geneeskunde en neurologie heb ik er nooit iets over geleerd. Voor vele mensen en ook in de medische wereld heerst dan ook de vooringenomenheid dat meditatie zweverige nonsens is.”

“Daarom wilde ik graag een boek maken dat op wetenschappelijke bevindingen is gestoeld: wat doet meditatie met het brein? Tegelijk wil ik elk van ons, patiënten én hulpverleners, handvaten aanreiken om ermee in de praktijk aan de slag te gaan.”

Kan meditatie een alternatief zijn voor medicatie?

“Als we ons niet lekker voelen of ziek zijn, grijpen we graag naar een snelle oplossing. Vaak is dat een pilletje. Het is heel goed dat die medicatie bestaat. Maar er zijn ook andere zaken die we kunnen doen. Alleen vragen die meer inspanning. Meditatie kan dan een aanvulling of zelfs een alternatief zijn voor dat pilletje”, vervolgt de neuroloog.

“Let wel, meditatie is geen mirakeloplossing. Het is geen vaccin dat je beschermt tegen allerhande ziektes. En meditatie zal ook geen kwaadaardige tumor doen verdwijnen of een ontwrichte schouder weer in de kom zetten. Maar ik vind dat het wel een complementaire methode mag zijn. Zeker in deze tijden waar we ons lichamelijke en mentale welzijn al te makkelijk verwaarlozen.”

“Net zoals je je lichaam kan trainen door te bewegen en krachtoefeningen te doen, kan je ook je hersenen trainen. Dat is meditatie. Minder stress, een betere nachtrust en meer focus zijn slechts enkele bewezen effecten. Verschillende studies tonen aan dat het effect van meditatie bij angst en depressie even goed kan zijn als dat van medicatie. Ook mensen met chronische pijn kunnen er gebaat mee zijn. De pijn zal niet verdwijnen of genezen (zoals bij het nemen van pijnstillers), maar de manier om met de pijn om te gaan kan veranderen. Daardoor kan de levenskwaliteit verhogen.”

"Ik wilde graag een boek maken dat op wetenschappelijke bevindingen is gestoeld: wat doet meditatie met het brein?"

U schrijft geregeld meditatie voor aan uw patiënten. Welke reacties krijgt u?

“Die zijn doorgaans positief. Dikwijls is de reactie: ‘ik ben daar veel te nerveus voor’. In dat geval is het soms net een goed idee om er nog méér voor open te staan”, glimlacht hij. “Het is een klik die je moet maken: openstaan voor verandering en ontdekken wat er voor jou werkt. Dat hoeft niet eens meditatie te zijn. Het kunnen ook relaxatie-oefeningen zijn, autohypnose, lichaamsbeweging, een regelmatiger slaappatroon, gezonder eten …”

“Elke patiënt is anders en dient zelf te vinden wat het beste werkt. Ik verwijs patiënten door naar een psycholoog, die meditatietechnieken of andere vormen van psychotherapie kan aanleren en gebruiken. Andere mensen vertellen me er baat bij te hebben om er een boek over te lezen, zich aan te sluiten bij een groepsles, een app te gebruiken, een audioboek te beluisteren.”

Vroeger was u als arts zelf relatief sceptisch over meditatie. Wat was het kantelmoment voor u?

“In 2012 werd ik van de ene op de andere dag alleenstaande vader met 3 kinderen. Tot dat moment had ik altijd hard gewerkt en onregelmatige uren gedraaid, om daarna zo goed en zo veel mogelijk te investeren in mijn gezinsleven. Nu ik er plots alleen en emotioneel verloren voor stond, werd die evenwichtsoefening nog een stuk ingewikkelder.”

“Naast een vader was ik een echtgenoot. Een onverwachte en abrupte echtscheiding raakte me ook persoonlijk. Het 1ste jaar na die breuk had ik het bijzonder moeilijk: ik greep naar sigaretten en alcohol en nam zelfs even antidepressiva en slaappillen. Na verloop van tijd begreep ik dat het zo niet verder kon. Ik wilde weer grip krijgen op mijn leven.”

“Ik begon te trainen voor de marathon en vond dankzij gesprekken met collega’s een uitlaatklep in yoga. Via de boeken die ik las en de yogalessen die ik volgde, kwam ik voor het eerst in contact met meditatie. Daarna kwam de ontmoeting met mijn vriend Matthieu Ricard, een boeddhistische monnik die me erg inspireerde.”

Met kinderen thuis, een job in het ziekenhuis én aan de universiteit: hoe lukt dat praktisch gezien om te mediteren?

“Net als voor iedereen was het ook voor mij een zoektocht. Elke dag een halfuur op een matje zitten: dat lukt niet altijd. Ik heb mezelf daarom een paar technieken aangeleerd die ik kan toepassen op ‘verloren’ momenten. Bijvoorbeeld tussen 2 consultaties, in de trein, voor het stoplicht … Dan breng ik meestal mijn aandacht terug naar mijn ademhaling”, vertelt prof. dr. Steven Laureys.

“Dergelijke ‘informele’ meditatie werkt voor mij het best. Het is dus niet de bedoeling dat we allemaal boeddhistische monniken worden. Wel dat we leren stilstaan bij ons mentaal welbevinden.”

“Bij de behandeling van angst en depressie kan het effect van meditatie even goed zijn als dat van medicatie.”

Kan meditatie voor iedereen zijn?

“Ik denk dat meditatie voor iedereen kan werken. Je moet het natuurlijk niet opdringen. En als je niet gemotiveerd bent, zal het niets met je doen”, vertelt hij. “Als arts raden we patiënten aan om te bewegen en niet te roken, maar ik denk dat het ook goed is om meer bezig te zijn met ons mentale welzijn. Daarom ben ik er ook voorstander van om meditatie al op school aan te leren, naast lichamelijke opvoeding. Leren mediteren mag zeker ook tot het studiepakket van artsen en zorgverleners behoren.”

Kan meditatie ook gevaarlijk zijn?

“De jongste tijd lees je inderdaad over mensen die tijdens het mediteren bijvoorbeeld paniekaanvallen of hallucinaties krijgen. Die berichtgeving vind ik soms weinig genuanceerd. Het is zoals zeggen: ik vind het belangrijk dat je een veiligheidsgordel draagt, maar pas op ... een veiligheidsgordel kan je ook blesseren”, vertelt de neuroloog.

“Je hebt natuurlijk voor haast alles tegenindicaties en risico’s. Sporten is gezond, maar je hebt er die beter niet hardlopen of die hun lichaam de vernieling inlopen tijdens een marathon. Hetzelfde geldt voor meditatie. Als je zomaar in retraite gaat zonder deskundige begeleiding, is dat geen goed idee. Of als je psychotisch bent of ernstige psychologische problemen hebt, dan kunnen bepaalde vormen van meditatie ook geen goed idee zijn. Daarom is het noodzakelijk om ervaren professionele begeleiders te hebben.

“Er is niks dat vrij is van negatieve bijwerkingen: een veiligheidsgordel niet, sporten niet, mediteren niet ... Maar laten we dat wel in de juiste verhouding bekijken: als je alles optelt zijn er zo veel meer positieve effecten van meditatie dan negatieve.”

Win het no-nonsense meditatieboek

Wil jij nog meer lezen over de effecten van meditatie op je lichaam en geest? Wij geven 3 exemplaren weg van het no-nonsense meditatieboek van Steven Laureys. Mail vóór 30 november 2019 naar s-magazine@socmut.be en wie weet zit er binnenkort een gratis boek in je brievenbus.

Nood aan een positieve boost tussen je oren?
Ontdek onze interactieve doe-het-zelfmodules en handige tips.
Neem een kijkje op ikbenik.be
Home
Welkom op de S-blog
Welkom!
Kies jouw regio zodat je altijd verhalen te zien krijgt die voor jou relevant zijn.